9 Зертханалық жұмыс - Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті

# Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті

Энергоқанық техникалардың құрылысы мен пайдаланылуы

## 9 Зертханалық жұмыс

Рульдік басқару.

Мақсаты: Рульдік басқарудын жіктелуін, тағайындалуын оқып білу.

Жоспар:

1. Рульдік басқарудын орнату орны, тағайындалуы.

2. Жіктелуі, құрылым ерекшеліктері.

3. Басқару түрлері, гидрокүшейткішті жіктеу.

Рульдік басқару автомобиль қозғалысының бағытын өзгертуге арналған.

9.1 сурет - автомобиль бұрылысының сызбасы.

В цапортың бұрылу остнрінің арасындағы қашықтық; RU - сыртқы доңғалақтың бұрылыс радиусы; RB - ішкі доңғалақ бұрылысының радиусы; ан - сыртқы доңғалақ бұрылысының бұрышы; а - ішкі доңғалақ бұрылысының бұрышы.

Автомобиль қозғалысының бағытының өзгеруі басқару доңғалақ бұрылысының оның көлденен осіне қатынасымен жүзеге асырылады. Доңғалақ жанының сырғанауыз бұрылуы үшін басқару доңғалағының өстерімен артқы доңғалақ осінің қиылысу нүктесінде орналасқан бұрылу орталығына О берілген доғамен айналуы қажет(9.1 сурет).

Рульдік басқару басқару доңғалағының бұрылысына сәйкес қозғалысты берілген бағытта өзгеруін қамтитын автомобиль механизмінің ұқсасты. Басқарудың жіктелуімен жалын құрылымы 9.2 суретте берілген.

Гидрокүшейткіш (9.3сурет) рульді доңғалақты бұруда жүргізуші жұмысын жеңілдету үшін арналған. Ол насостан, бөлгіш құрылымнан және гидроцилиндрден тұрады. Жүк автомобилінің гидрокүшейткіштерінің рульдік механизм және қайта жіберу жүйесі құрылымдағы ерекшелікері.

9.2 сурет рульдік басқарудың жіктелуі

9.3 сурет рульдік күшейткіштердің жіктелуі.

Рульдік басқарудың негізгі қателіктерінің белгілерімен себептері.

Рульдік басқарудың негізгі қателіктері: рульдік доңғалақтыңРульдік басқарудың негізгі қателіктері: рульдік доңғалақтың еркін жүрісінің өсуі, рульдік біліктің туговес айналуы рульдік біліктің өстін люфті, рульдік доңғалақтың өстін люфті, рульдік механизм картерынан майдың ағуы, әржаққа рулбдік доңғалаққты бірден бұрғандағы рульдік басқарудағы рульдік басқарудағы соғулар.

Рульдік доңғалақтың еркін жүрісінің өсуі бекіту немесе рульді тартылыстың шарлы қосылуының тозуының босуынан, рульдік сонепан және механизм картерінің бекітуі босауынан, ролик және иірмектің, дәлдімен ролигімен иірмегінің тозуынан рульдік механизмді реттеудің бұзылуынан болады. Еркінді жүрісті нақтылап арнайы прибор люфтометр анықтайды. Қателік себебін анықтауүшін шарнирлі қосылыста люфтің бар екендігін және рульдік жетектің бөлшектері бекітулі екенің қарау керек. Ол үшін бір адам руль доңғалағын оң және солға тез қозғалтады, ал екіншісі астынан барлық қосылысты және бекітуді қарайды.

Әдебиет:

1. Бомитянский А.П. және т.б. ,,Автомобиль құрылымының негіздері,, ЖОО үшін оқулық М. Легион Автодата 2005 ж. 273 – 279б;

2. Гуревич А.М. және т.б. ,,Трактор және автомобиль құрылымы,, М. ВО ,,Агропромиздат,, 1989 ж. 192 – 206б.

Бақылау сұрақтары:

1. Рульдік басқару механизмдерінің жіктелуі.

2. Рульдің иірмекті механизмдер құрылымның ерекшеліктері.

3. Рульдің сызықты механизмдер құрылымының ерекшеліктері.

4. Рульдің қосылған механизмдерінің құрылымы.

5. Рульдік мханизмнің жетек типтері.

6. Рульдік басқарудың негізгі реттегіштері және қателіктері.