8 Зертханалық жұмыс - Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті

# Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті

Энергоқанық техникалардың құрылысы мен пайдаланылуы

## 8 Зертханалық жұмыс

Жетекші көпірлер.

Мақсаты: Автомобиль жетекші көпірлерінің тағайындалуын, жіктелуін оқып білу.

Жоспар:

1. Орнату орны, тағайындалу.

2. Құрылым ерекшіліктері.

3. Көпір түрлері.

Автомобильдің жетекші көпірі дифференциалдан, бастапқы берілістен(8.1сурет), жетекші доңғалақ білігінен және соңғы берілістен тұрады. Автомобиль жүккөтергішінің типтеріне жартылайостер байланысты толық жүктелген, үштен төрт бөлігі жүктелген, жартылай жүктелген болуы мүмкін.

Жеңіл және жүк автомобильдері соңғы беріліссіз болып келеді. Соңғы берілістер жетекші доңғалақ білігінен бастапқы беріліске өткізетін айналу моментін жоғарлатады және көлік құрылғысының тартылыс қасиетін қамтиды және қозғалыс жылдамдығын азайтады. Сондықтанда бұл беріліс тракторларда көп қолданады. Бұл брілісті бір және екі сатылы деп бөлінеді, беріліс саны біріншіде 4 – 6, екіншіде 8 – 12 аралығында. Жетекші көпірлер саны автомобильдің доңғалақ формуласына(4х2, 4х4, 6х4, 6х6, 8х) байланысты, бұнда бірінші сан доңғалақтың жалпы саны, екіншісі жетекші доңғалақ саны.

4х4 формулалы толықжетекті автомобильге екі жетекті көпір алдыңғы, артыңғы(ВАЗ – 21213, УАЗ – 31,51, ГАЗ - 66), 6х6 үш (ЗИЛ – 131, КАМАЗ – 4310, Урал – 5557), 8х8 типіне (МАЗ - 7310) төрт жетекші көпір орнатады.

Дифференциал.

Әр түрлі бұрыш жылдамдықты білікіті айналдыратын және көпір және доңғалақ арасындағы айналым моменттерін бөлетін функциясын орындайтын трансмиссия механизмі.

Оған келесі талаптарды қояды: қолдану қасиетін қамтитын пропорциядағы доңғалақпен көпірдің арасындағы айналу моменттерін тарату(жоғарға тартылыс күші, жақсы тұрақтылық және басқарушылық ).

Ортақ талаптар.

Көптеген автомобильдерінде доңғалақ аралық дифференциал ретінде конусты көбіне цилиндірлі дифференциалдарды орнатады.

Ось аралық дифференциал раздаточный қорабында «Урал - 375», «КРАЗ - 260», «КАЗ - 4540» немесе бастапқы беріліс жетегінде «КАМАЗ - 5320», «ЗИЛ - 133» орнатылады.

Ось аралық ретінде планетарлы типтегі цилиндірлі және конусты дифференциалды қолданады. Борт аралық дифференциалдарды арнайы көпжетекті автомобильдерде қолданады. Бұлар автомобиль бортында орналсасқан трансмиссияларды қолданылады. Олар моменттерді борт арасында тең бөледі. Дифференциалдардың мәжбүрлі бекіткішін автомобиль өтімдігін жоғарлату үшін қолданады. Кейбір құрылымдарда бұл ось аралық КАМАЗ – 5320, доңғалақты дифференциалдарды қолданылады.

Өзі бекіткіштік ось және доңғалақ аралық дифференциалдарды жеңіл жүкті және арнайы автомобиль өтушілігін жоғарлатуға орнатады. Аз әсерлілігінен өзі бекіткіш пульсті дефференциалдар сирек қолданылады, еркін жүрісті дифференциал кеңінен қолданылады. Басқа типтік дифференциал қатарында олар МАЗ – 710 және сегіз доңғалақты автомобильдерде қолданылады.

Әр түрлі құрылым үйкелісі жоғарғы дифференциалдар кеңінен қолданылады. Олар ГАЗ – 66, МАЗ автомобилінің барлық төрт осьті модификацияларында орнатылады. Бұнын кейбір түрлерін жоғарғы классты жеңіл автомобильдерде қолданылады.

8.1 сурет – Бастапқы берілістің жіктелуі.

Әдебиет:

1. Бомитянский А.П. және т.б. ,,Автомобиль құрылымының негіздері,, ЖОО үшін оқулық М. Легион Автодата 2005 ж. 240 – 245 б.;

2. Гуревич А.М. және т.б. ,,Трактор және автомобиль құрылымы,, М. ВО ,,Агропромиздат,, 1989 ж. 151 – 163 б.

Бақылау сұрақтары:

1. Бастапқы берілістердін жіктелуі.

2. жартыосьтің тағайындалуы, типтері.

3. Соңғы берілістің тағайындалуы, типтері.

4. Шпондты бастапқы берілістің қандай артықшылығы, оның кең қолдануын қамтиды?

5. Дифференциалдардың жіктелуі және тағайындалуы.

6. Дифференциал типтері.

7. Дифференциалдың екі типі салыстыр: конусты және цилиндрлі.

8. Дифференциал ҚПК- сы қалай анықталады

9. Өзбекіткіштік дифференциалдарды салыстырмалы баға бер.

10. Жетекші көпірдің негізгі қателіктері.