5 Зертханалық жұмыс - Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті

# Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті

Энергоқанық техникалардың құрылысы мен пайдаланылуы

## 5 Зертханалық жұмыс

Ілінісу муфтысы.

Мақсаты: Ілінісу муфтысының жіктелуін, құрылым ерекшеліктерін оқып - білу.

Жоспар:

1. Муфтының тағайындалуы, жіктелуі.

2. Құрылымды ерекшеліктері.

Автомобильді ілінісу қозғалтқыштан трансмиссия бөлшегін уақытша бөлуге арналған, автомобильді орнынан жайлы қозғалуын қамтиды, трансмиссиямен қозғалтқыш бөлшектерін артық жүктен сақтайды.

Ілінісу құрылғымен оқығанда барлық бөлшектерді үш топқа немесе механизмге болу керек. Бірінші топқа серперге бекітілген барлық элементтер жатады. Бұндағы ілінісу бөлшектері қозғалмалы, себебі олар қозғалтқыш серперінде бекітілген жән онымен бірге айналады. Бұл түйін ілінісу механизмі деп аталады. Екінші топқа серпер картерінде орналасқан бөлшектер жатады. Бұл топ ілінісуді сөндіру механизіміне қатысты. Үшінші топ ілінісуді сөндірудің механизм жетек механиканың және гидравликалық болуы мүмкін.

5.1 Сурет ілінісу жіктелуі

Ілінісуді сөндіру механизмін оқуда уәлдішекті сығу ретінде тербелістің шарикті тіреуіш дәлдішектерін қолданады. Бұндай дәлдішектер іліністі сөндіру механизмінде техникалық қызмет көрсетуді қажет етпейді. Ілінісу механизімін қосуда сығу дәлдішегінің айналуын тоқтату үшін сығу дәлдішегімен сығу рычагының арасындағы саңылауды қамту керек.

Ілінісу механизімнінің дискісінің тозуы бұлардың арасындағы сақылаудың кішіруіне әкеліп соқтырады.

Егерде ілініс трансмиссияға қозғалтқыштан айналу моментің толық бермесе, бұл қателікті «ілініс батуда» деп атайды.

Сығу дәлдішегімен рычаг арасындағы үлкен саңылау іліністі толық сөндіруге бермейді себебі вилкінің көп бөлігі іліністі сөндіруге кетеді де, саңылау таңдағысына аз болады.

Ілініс педалінің, оның кронштейінің және жетек элементтерінің деформация қорытындысында ілініс педалінің толық жүрісі өзгереді, ілініс педалінің толық жүрісінің азаюы іліністі толық сөндірмейді, ал көбеюі негізгі цилиндр поршень пружинасын бүлдіруіне әкеліп соқтырады

Ілінісудің көптеген қателектері ілінісумен берілістін айналу моментін төмендетеді. Іліністің бату белгісі болып автомобиль жылдамдығының артуынсыз қозғалтқыштың айналу жиілігінің жоғарлауы болып табылады. Берілістің ауысу қорабына немесе қозғалтқышқа май түскенде ілінісу механизімінің жетекші бөлшектері және фрикционды дискі арасындағы үйкеліс коэффициенті іліністің батуына әкеліп соқтырады.

Іліністе трансмиссияны қозғалтқыштан толық сөндіре алмайтын қателіктері бар. Бұндай жағдайда ілініс жүруде де атайды. Бұның себебі қозғалтқыш жұмысында ешбір берілісте қоса алмау.

Ілінісу жүрісінің кең тараған себебі іліністі сөндіру механизімінің гидравликалық жетегіндей ауаның болуы.

Әдебиет:

1. Бомитянский А.П. және т.б. ,,Автомобиль құрылымының негіздері,, ЖОО үшін оқулық М. Легион Автодата 2005 ж. 233-240б;

2. Гуревич А.М. және т.б. ,,Трактор және автомобиль құрылымы,, М. ВО ,,Агропромиздат,, 1989 ж. 124-132 б

Бақылау сұрақтары:

1. Ілінісу жіктелуі.

2. Ілініс бөлшекерін дайындауда қолданатын материалдар

3. Фрикционды ілініс ДВС қай элементінен бекітіледі және автомобиль қозғалмағанда ол қалай жұмыс істейді?

4. ДВСтың трансмиссияға айналу моментін қалай және фрикционды іліністің қай элементімен өткізеді?

5. Айналу тербелістері қалай пайда болады және оны қалай өшіреді?

6. Іліністі автоматикалық басқарудың артықшылығы неде және ол қандай функцияның орындалуын қамту керек.

7. Біріліс сөнгенде және ауыса қосылғанда ЭВПС қалай жұмыс істейді?