Бірілістің ауысу қорабы.

Мақсаты: Бірілістің ауысу қорабының жіктелуін, тағайындалуын білу.

Жоспар: Орнату орны, тағайындалуы, құрылым ерекшеліктері, түрлері.

Беріліс қорабы арналған.

Қозғалтқыш қуатын толық қолдану үшін немесе қозғалыстын әрбір жағдайында жанармайдың аз шығынын қамту үшін:

· трансмиссиядан қозғалтқышты көпке бөлу үшін

· қозғалыстың реверсивтілігін қамту үшін (артқы жүріспен қозғалу)

Беріліс қорабына келесі талаптар қойылады:

· қозғалтқыштың сыртқы мінездемесінде автомобильдің оптималды, тарту жылдамдықты және жанармай үнемділік қасиетін қамту.

· беріліс жұмысының дыбыссыздығы.

· басқару жеңілдігі.

· ҚПК жоғарлығы.

Және де басқа автомобиль механизіміне сияқты ортақ талаптарда қойылады: оптималды өлшемімен массаны қамту, қызметімен орнатуының жайлылығы, технологиялық жөнеуге жарамдылық, дыбыс төменділігі.

Беріліс қорабының жіктелуі.

Беріліс санының өзгеруі бойынша:

Сатысыз: механикалық (фрикционды), гидравликадық (гидродинамикалық гидрокөлемді) электрлі.

Аралас: гидромеханикалық, электромеханикалық .

Сатылы:

· Құрылым сызбасы бойынша (қозғалыссыз осьті, екі, үш көпбілікті), планитралы, аралас.

· Саты саны бойынша (үш, төрт, бес көпсатылы (қорабтар)).

· Тісті ілініс типі бойынша (тура тісті, қисық тісті, аралас шевронды).

· Берілісті ауыстыра қосу бойынша (синхронизаторлы, қозғалмалы тісті доңғалақ, тез қосылатын муфтылы, жеке фрикционды муфтасы).

· Басқару амалы бойынша (автоматты, жартылай автоматтылы, автоматты аралықты)

Беріліс ауысу қорабының қолданылуы.

Көптеген жүк және жеңіл төрт - бес берілісті саны бар төмен классты алғы жетекті автомобильде (ВАЗ 21099, ВАЗ 1111 ) және артқы жетекті қозғалтқыштың артта орналысуымен қолданылады. Үш білікті беріліс қорабын классикалық сызбамен жасалған жеңіл автомобильде, аз және орташа жүк көтергешті жүк автомобильде және автомбустарда қолданылады. Көп білікті беріліс қорабын эконимикалық және тартылыс қасиетін жақсарту мақсаты мен беріліс санын арттыру үшін ұлкен жүк көтергіш автомобильде қолданады. Бұнда төрт; бес; алты сатылар жатыр. Бұны қолдануда беріліс саны сегізден жиырма төртке дейін болады. Сатысыз фрикционды типті берілісте төмен класты автомобильде (Фиатуно және т.б.) кеңінен қолданылады. Сатысыз типтегі барлық берілістер гидромеханикалық берілістер гидродинамикалық пен қосуымен кең таралымға ие болды. Электромеханикалық берілістер негізінде жоғарғы жүк көтергішті автомобильдерде қолданылады. Олар БелАЗ автомобильдерінде орнатылған, жүк көтергішті жетпес бес тонды одан жоғары.

Әдебиет:

1. Бомитянский А.П. және т.б. ,,Автомобиль құрылымының негіздері,, ЖОО үшін оқулық М. Легион Автодата 2005 ж. 245 – 258б;

2. Гуревич А.М. және т.б. ,,Трактор және автомобиль құрылымы,, М. ВО ,,Агропромиздат,, 1989 ж. 132 – 148 б.

Бақылау сұрақтары:

1. Беріліс. Қорабын жіктеу.

2. Көпбілікті беріліс қорабының артықшылығымен кемшілігін ата.

3. Берілістің қосу амалдарын талдандар

4. Неліктен жүк автомобильдерінде екі білікті сатылы беріліс қораптары қолданылмайды?

5. Берілістің механикалық қорабының қандай қателіктері автоматикалық берілісті жояды?

6. Гидротрансформаторлар қандай жұмыс істейді және неліктен ол тек 75% маймен толтырылған және гидромеханикалық берілісте қандай функцияларды орындайды?

7. Неліктен гидротрансформаторлар ілінісу функцияларын орындамайды?